Muzeum Dolnego Śląska

Wyniosły barokowy gmach główny Uniwersytetu Wrocławskiego, położony nad Odrą i dominujący w obrazie miasta od strony północnej, jest jednym z najwspanialszych zabytków Wrocławia, Dolnego Śląska i Polski. Stanowi siedzibę władz i centralnej administracji uczelni, a dwa jego najbardziej reprezentacyjne wnętrza, Aula Leopoldina i Oratorium Marianum, służą kulturze narodowej jako miejsce ważnych koncertów, spektakli i debat. Pieczę nad tymi wnętrzami, a także nad Wieżą Matematyczną i pomieszczeniami ekspozycyjnymi w przyziemiu, sprawuje Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego, utworzone w 1992 roku. Każda z jednostek ekspozycyjnych ukazywałaby historię danego terytorium od średniowiecza po dzień dzisiejszy: jego herb i barwy, władców, ustrój polityczny, główne miasta, ośrodki kultu religijnego, wybitne postacie. Odpowiednio byłby wyeksponowany profil gospodarczy danego mikroregionu (dawniej i dziś), jego sieć osadnicza, charakterystyczne budowle. Pokazywane byłyby także starannie wyselekcjonowane dokumenty (w oryginale lub w kopiach), pieczęcie i monety, a także dzieła sztuki, związane z danym mikroregionem, pozyskane jako depozyt z muzeów na terenie całego kraju. W centrum ekspozycji znajdowałaby się każdorazowo reprodukcja odnośnego malowidła na sklepieniu Schodów Cesarskich, opatrzona szczegółowym komentarzem. Nad każdym segmentem tak urządzonego Muzeum Dolnego Śląska powinny sprawować patronat samorządy miast i gmin, znajdujących się na danym terytorium. Można rozważyć wyodrębnienie w obrębie poszczególnych segmentów „modułów podstawowych”, zawierających najważniejsze, podstawowe informacje o całości danego terytorium, a w ramach pozostałej części ekspozycji pokazywać kolejno wchodzące w jego skład miasta i większe osady wiejskie. W tak zaaranżowanym muzeum historia splatałaby się w nierozerwalną całość z teraźniejszością, a autentyczne, wysokiej klasy dzieła sztuki – z nowoczesną technologią multimedialną i rzetelną, wyczerpującą informacją. Wielkim plusem tej koncepcji jest łatwa dostępność rzeczy podstawowej i najtrudniejszej do zdobycia – powierzchni ekspozycyjnej. Oznacza to znacznie mniejsze koszty, niż przy wszystkich rozważanych obecnie projektach muzealnych, które zakładają budowę obiektów od podstaw. Trudno też znaleźć dla muzeum tego typu lokalizację w budynku o podobnej randze historycznej i artystycznej. Muzeum Dolnego Śląska w gmachu głównym Uniwersytetu Wrocławskiego stałoby się z pewnością głównym ośrodkiem wiedzy o regionie. W przyszłości mogłoby zostać rozszerzone o pomieszczenie strychowe po zachodniej stronie Wieży Matematycznej, gdzie można by zlokalizować prezentację poszczególnych terytoriów Górnego Śląska. Wtedy budynkowi Uniwersytetu, dawnemu zamkowi książąt, królów i cesarzy, przywrócona zostałaby historyczna funkcja symbolu jedności całego historycznego Śląska, rozpiętego między Zieloną Górą i Cieszynem. Jest on dziś podzielony między cztery województwa: śląskie, opolskie, dolnośląskie i lubuskie. Mamy nadzieje, że Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego udzieli inicjatywie utworzenia Muzeum Dolnego Śląska swojego pełnego poparcia i patronować pracom zmierzającym do opracowania szczegółowej koncepcji tej placówki. Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego gotowe jest w każdej chwili – z upoważnienia władz uczelni – takie prace podjąć.

prof. dr hab. Jan Harasimowicz dyrektor Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego