Kłodzko w okresie przemian.... - historia Kłodzka cz. III

W wyniku wojen śląskich Kłodzko zmieniło swoją państwową przynależność. Miasto staje się świadkiem historii Prus: Od dramatycznego początku wieku XIX do zjednoczenia Niemiec.

Fot. 1 Fryderyk II, król PrusFot. 1 Fryderyk II, król Prus
Czy Kłodzko jest częścią Śląska?

Śmierć Karola VI rozpoczęła serię konfliktów europejskich, które miały kluczowe znaczenie dla przynależności Hrabstwa Kłodzkiego. W roku 1740 rozpoczęła się wojna o sukcesje austriacką. Zgodnie z podpisaną sankcją pragmatyczną Maria Teresa, córka cesarza, miała otrzymać władze. Jednakże na to nie zgodziły niektóre kraje niemieckie. Fryderyk II, król Prus, chciał wykorzystać napiętą sytuację polityczną i zdobyć niektóre ziemi habsburskie. Szczególnie interesował go Śląsk i właśnie ziemia kłodzka. Oprócz działań militarnych prowadzanych na tych ziemiach, podejmuje on także, próbę zdobycia tych obszarów drogę dyplomatyczną. W 1742 roku wydaje więc dekret w którym stwierdza, że Hrabstwo Kłodzkie jest częścią Śląska, a w między czasie kupuje od Karola Wittelsbacha, który koronuje się królem Czech, prawa do tej ziemi. Sukcesy militarne w Hrabstwie Kłodzkiej przychodzą z trudem. Dopiero po kilku próbach udaje się armii fryderycjańskiej zdobyć miasto (1742). W czasie trzech wojen śląskich, udawało się wojskom habsburskim obejmować hrabstwo, a nawet czasem przejmować miasto. Jednakże Kłodzko ostatecznie się poddało i znalazło się w granicach państwa pruskiego, dopiero po pokoju w Hubertsburgu w 1763 r.

Wojny napoleońskie

Początek XIX w. naznaczył Kłodzko wojnami napoleońskimi. Prusy przystąpiły do wojny 1806 roku. Jednakże to wojska francuskie powoli wdzierały się w terytorium Śląska. Padały lub kapitulowały kolejne twierdze, które tworzyły pasy ochrony m.in. Głogów czy Brzeg. W lutym 1807 wojska generała Lefebrve próbowały przedostać się do miasta. Obroną dowodził wówczas Gleinssenberg. W marcu tego samego roku pomoc obrońcom twierdzi przyniósł hr. Fryderyk Wilhelm Götzen. Francuzi postanowili atakować od strony Jaszkowej Górnej i Dolnej. Pomimo podjętej próby negocjacji 22 kwietnia, Francuzi zniszczyli obóz warowny. Kilka dni później podpisano kapitulacje miasta i twierdzy, ale nie zdążono wydać ją dowódcą napoleońskim, bo podpisano zawieszenie broni w całych Prusach.

Fot. 2  Panorama Kłodzka, rycina Jan David Schleuen wg F. B. Wernera, lata 1730-50Fot. 2 Panorama Kłodzka, rycina Jan David Schleuen wg F. B. Wernera, lata 1730-50

Okres reform i burz. Wiosna ludów

W wyniku kryzysu państwa pruskiego, który ujawnił się w czasie wojen napoleońskich postanowiono wprowadzić reformy. Były one również kluczowe dla społeczności miejskich. Ważnym momentem tych zmian było wprowadzenie ustawy dla miast (1808), która powodowała większą samodzielność samorządów miejskich. Kłodzczanie przez ten okres wykazali się raczej postawą konserwatywną. Nie korzystano z przyznanych praw dotyczących głosowania.

Od zakończenia wojen napoleońskich mieszkańcy miasta przeżywali okres bez wstrząsów politycznych i powolnej odbudowy gospodarczej. Dopiero wiosna ludów wprowadziła nowe orzeźwienie w życiu Kłodzka. Przykładem niepokojów są wydarzenia z 4 kwietnia 1847 roku, wówczas tłum zaatakował chłopów i spekulantów. Zmuszano ich, aby obniżyli ceny produktów rolnych. Znane były również przypadki wrzucania towarów do Nysy. Na początku 1848 konserwatywny magistrat zorganizował Związek Bezpieczeństwa, który miał chronić własności prywatnej i powstrzymywać tłum. Wiosna ludów i pytanie o przyszłość Prus i innych państwa niemieckich uwidaczniało się także w prasie regionalnej. Wydawano m.in. Volskblatt für die Gratschaft Glatz, które z początku było konserwatywne, lecz z czasem przyjęło wizję demokratów. Ciekawym przykładem współpracy i szukania kompromisu politycznego było stworzenie organizacji: Monarchiczno-Konsytucyjny Związek Ludowy Hrabstwa Kłodzkiego, którego szeregi zasili przedstawiciele od lewa do prawa. Wiosna Ludów zaczęła powoli przygasać...

Fot. 3 Panorama Kłodzka, z około 1840 roku.Fot. 3 Panorama Kłodzka, z około 1840 roku.

Będzie zabawa, będzie się działo...

Nie samą polityką człowiek żyje. Mieszczańskie Kłodzko miało piwiarnie, kawiarni, restauracje, parki. Najbardziej znanym miejscem spotkań była Tawerna. Kłodzczanie mogli się także spotkać w innych piwiarniach: Czarnym Niedźwiedziu oraz w Nowym Wrocławiu. Do Kłodzka wpadał także Karl Holtein, który w niedalekim Gorzanowie pomagał w tworzeniu teatru dworskiego.
Ten okres przerwała wojna prusko-austriacko, która była preludium do ostatniego etapu jednoczenia Niemiec. (1966) Kłodzczanie uczcili zwycięstwo paradą, a dla upamiętniania żołnierzy, którzy zginęli w bitwie pod Sadową, postawiono pomnik.

Roksana Kaczmar

Koniec części III

Kłodzko w jasnościach i mrokach średniowiecza - historia Kłodzka, cz. I

Czas pokoju i czas wojny - historia Kłodzka cz. II



Artykuły powiązane:

 

Fryderyk II Hohenzollern, cz. I

 

Fryderyk II Hohenzollern, cz. II

 

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku

 

 

Źródła:
T. Bogacz, J. Sakwerda, Czasy nowożytne (XVI-XVIII),
E. Kościk, Rozwój miasta od początku XIX w. do 1945 r., s.95-137 [w:] Kłodzko. Dzieje miasta. Pod. Red. R. Gładkiewicza, s. 59-92.
A.Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg-Wrocław, 2008.
Słownik historii Polski i świata, Katowice 2008, [wojna o sukcesje austriacką, s.903.

Zdjęcia:
Fot. 1 Lata 1730-1750 , Panorama Kłodzka, rycina Jan David Schleuen wg F. B. Wernera
Fot. 2 1838 , Panorama Kłodzka. Źródło: "Borussia. Museum für Preußische Vaterlandskunde", tom I, zeszyt 17
Fot. 3 Fryderyk II Wielki, król Prus
Fot. 4 20 września 2015 , Widok na twierdzę