Zamek Czocha - ,,Polski Hogwart”, tajemniczy zakątek Dolnego Śląska, cz. I

Wśród przepięknych pasm Podgórza Izerskiego, wokół różnorodnej i bogatej natury łąk, lasów, wzgórz i strumieni, przepływa niezwykle zmienna oraz dostojna rzeka Kwisa. Jej nurt zaciera szlak wśród oddalonych od siebie, średniowiecznych ruin, zamków, warowni, tworzących romantyczne, tajemnicze krajobrazy, opowiadając swoją własną, często burzliwą historię. Jedną z takich posiadłości znajdujących się w tzw. Okręgu Kwisy, jest majestatyczny Zamek Czocha- warownia obronna, leżąca w miejscowości Sucha, swoimi masywnymi murami górująca nad całą okolicą.

Różni właściciele, różne historie

Zamek Czocha wzniesiono w połowie XIII w. z inicjatywy króla czeskiego Wacława II. Początkowo była to potężna warownia obronna. Według dokumentów pochodzących z 1306 roku budowniczym oraz pierwszym lennikiem zamku był Johann von Bibersztein, szlachcic, jeden z najpotężniejszych i najbardziej wypływowych ludzi w królestwie Czech. W 1215 roku Henryk I Jaworski ożenił się z Agnieszką, córką Wacława II. Otrzymał wówczas w posagu zamek oraz tereny przyległe, które były w jego posiadaniu do śmierci w 1346 r. Później stały się własnością jednego z najważniejszych arystokratycznych rodów niemieckich, hrabiów von Dohna. W 1417 roku Wencel von Dohna sprzedał zamek lwóweckiemu mieszczaninowi Heinrichowi Renkerowi, który władał nim zaledwie dwa lata. Przez swoje złodziejskie występki utracił posiadłość.

Fot. 1 Zamek Czocha rycina z 1884Fot. 1 Zamek Czocha rycina z 1884

Dwa lata później budowla stała się własnością kanclerza oraz radcy króla Zygmunta Luksemburczyka, Hartunga von Klüx, który z uwagi na pełnione obowiązki mianował starostą zamkowym swojego bratanka, Dietricha. Podczas wojen husyckich zamek przez dłuższy czas skutecznie odpierał najazdy nieprzyjaciela i został zdobyty dopiero w 1434 roku. Wiosną następnego roku Hartung odzyskał go siłą. Ostatnim właścicielem z rodu von Klüx był Ramfold, który zmarł w 1451 roku, nie pozostawiając męskiego potomka.
W 1452 roku zamek przejął Kaspar von Nostitz. W czasach reformacji, kiedy władzę na zamku sprawował wnuk Kaspra - Johann, posiadłość została przebudowana na wzór stylistycznych form renesansu. Abraham, syn Johanna, panujący od 1560 roku, kontynuował dzieło odbudowy zmieniając zamek w okazałą rezydencję i wyposażając go w dzieła sztuki. Utworzył również bogatą bibliotekę oraz archiwum.

Fot. 2 Zamek Czocha z lotu ptaka, I połowa XX wieku.Fot. 2 Zamek Czocha z lotu ptaka, I połowa XX wieku.

W okresie wojny trzydziestoletniej 1618- 1648 podczas wszechobecnych rabunków, gwałtów, rozbojów, zamek był bezpiecznym miejscem schronienia dla okolicznych mieszkańców. Zarządzał nim wówczas Krzysztof von Nostitz, który dążąc do rozwoju gospodarczego podległych ziem, prowadził na tych terenach badania geologiczne związane z wydobyciem złota. Powstały wówczas osady górnicze; najbardziej znane są Złotniki. Ponadto Nostitz naprawił szkody powstałe podczas wojen, rozbudował posiadłość i zabudowania gospodarcze. Po śmierci Krzysztofa zamkiem przez krótki czas władał jego syn- Albert Krzysztof von Nostitz, który po siedmiu latach zmarł w kawalerskim stanie. Wdowa po jego ojcu, Kunegunda, sprzedała budowlę wraz z okolicznymi dobrami za kwotę 152 tys. talarów radcy króla Augusta II Mocnego, Johannowi Hartwigowi von Uechtritz.

Fot. 3 Zamek Czocha na starej pocztówce, widok od strony jeziora LeśniańskiegoFot. 3 Zamek Czocha na starej pocztówce, widok od strony jeziora Leśniańskiego

Fot. 4 Zamek Czocha, widok od strony fosy na most, przedwojenne zdjęcia Fot. 4 Zamek Czocha, widok od strony fosy na most, przedwojenne zdjęcia

Podczas panowania Fryderyka Augusta von Uechtritz wydarzyła się największa w dziejach zamku tragedia- w nocy z 17 na 18 sierpnia 1793 roku wybuchł ogromny pożar, który obrócił całą budowlę w ruinę. Od razu przystąpiono do odbudowy zniszczeń, która trwała do 1798 roku, jednak budowla nie powróciła do swej dawnej świetności. Po śmierci kolejnego pana z rodu von Uechtritz kolejni spadkobiercy zdecydowali się na sprzedaż posiadłości. Zamek w 1909 roku nabył drezdeński przemysłowiec Ernst F. Gütschow. Nowy właściciel gruntownie przebudował posiadłość- zaniedbana budowla przeistoczyła się w oryginalną, przepiękną rezydencję.

Zamek nie ucierpiał podczas II wojny światowej, jednak w latach 1945- 1952 nie uchronił się od grabieży i wywozu cennych dzieł sztuki. W 1952 roku trafił w ręce Wojska Polskiego, a od 1996 funkcjonował jako Wojskowy Dom Wypoczynkowy. Obecnie Zamek Czocha pełni funkcję hotelowo- gastronomiczną, a w miesiącach letnich odbywają się tu ciekawe wydarzenia artystyczne, spektakle plenerowe oraz organizowane są tzw. Letnie Szkoły Magii czyli kolonie fanów sagi przygód czarodziejów z Hogwartu.

Posiadłość jest także udostępniana do zwiedzania przez cały rok- jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych jest multimedialna sala tortur, gdzie odwiedzający mogą zwiedzić lochy oraz posłuchać mrocznych legend starego zamczyska.

Sylwia Jankowska

 

Koniec cześć I

Zamek Czocha - ,,Polski Hogwart”, baśniowy zakątek Dolnego Śląska, cz. II

 


Źródła:
Świeży M., Świeży A., Zamek Czocha- historia i legendy, red. tech. Anna Noga, Gryfów Śląski: Foto Art. Alicja, 2004, ISBN 83- 914590-1-2.
Informacje zdobyte podczas zwiedzania Zamku Czocha

Zdjęcia:
Fot. 1  Zamek Czocha, rycina z 1884 roku.
http://fotopolska.eu/Sucha/b9626,Zamek_Czocha.html?f=30034-foto
Fot. 2 Zamek Czocha z lotu ptaka, zdjęcie z I połowy XX wieku.
http://fotopolska.eu/Sucha/b9626,Zamek_Czocha.html?f=30034-foto
Fot. 3  Zamek Czocha na przedwojennej pocztwoce, widok od strony jeziora.
http://fotopolska.eu/Sucha/b9626,Zamek_Czocha.html?f=30034-foto
Fot. 4 Zamek Czocha, widok od strony fosy, na most i bramy, zdjęcie przedwojenne.
http://fotopolska.eu/Sucha/b9626,Zamek_Czocha.html?f=30034-foto