Witraż Wrocławski, cz. IV - Kamienica Teatru Kalambur

Każdy Wroclawianin zna budynek przy ul. Kużniczej z rzeźbą krokodyla i ogromną ważką na fasadzie - to Kamienica numer 29a od lat sześćdziesiątych związana z Teatrem Kalambur. Nastrojowy wystrój pomieszczeń w secesyjnym stylu powstał dopiero w PRL-u. Budynek, którego fasada była kiedyś bogatsza w zdobienia, jest jednym z niewielu przy tej ulicy, który przetrwał wojnę.

Historia budynku

Kuźnicza to jedna z najstarszych ulic Wrocławia. Już w 1345 roku została odnotowana pod dzisiejszą nazwą. Zamieszkiwali ją wtedy przedstawiciele różnych rzemiosł metalowych. Studencka tradycja tego miejsca sięga aż XVIII wieku. Większość zabudowań przy Kuźniczej została zniszczona w 1945. Kamienica nr 29 to jedyny budynek wschodniej części ulicy, który się zachował. Kamienica stanowi jeden z secesyjnych zabytków architektury Wrocławia. Pozostałościami po dawnych zdobieniach są dzisiaj zewnętrze ornamenty oraz kształt okien. Na początku wieku mieścił się tam niemiecki lokal Cafe Fischer. Później stołówka socjalna, a następnie klub studencki Akademii Medycznej ‘’Dingo’’, który zamknięto, ponieważ głośne zabawy przeszkadzały mieszkańcom. Z Kalamburem sąsiadował sklep mięsny.

Fot. 1. Kamienica nr 29a - przed i po wojnieFot. 1. Kamienica nr 29a - przed i po wojnie

Kalamburowa scena

Zdobycie własnej, stałej sceny było w latach sześćdziesiątych priorytetem dla zespołu. Bogusław Litwiniec wspominał, że pewnego dnia po prostu zauważył z ulicy, że lokal wyglądał na opuszczony: - Weszliśmy po rynnie i okazało się, że nikt tutaj nie mieszka. Kalambur przeprowadził się do kamienicy przy Kuźniczej w 1964 roku. Członkowie zespołu własnoręcznie remontowali pomieszczenia. Zburzono ściany działowe i zbudowano małą scenę z zapleczem.

Fot. 2. Ważka na fasadzie Kaminicy 29aFot. 2. Ważka na fasadzie Kaminicy 29a

Kawiarnia Pod Kalamburem

Dzisiaj w miejscu dawnej siedziby Kalamburu znajduje się Art Cafe Pod Kalamburem. Kawiarnia powstała w marcu 1983. Jej szefową została Halina Litwiniec. Wnętrza stylizowane na secesyjne zostały zaprojektowane przez Grzegorza Borosa. Od początku działalności kawiarnia była miejscem spotkań artystów; przestrzenią, w której prezentowano prace plastyczne oraz wystawiano małe spektakle lub grano koncerty. Dzisiaj lokal prowadzi Michał Litwiniec, syn Bogusława. Z okazji obchodów 57. rocznicy Teatru Kalambur bok budynku ozdobiono muralem. Odsłonięta została także pamiątkowa tablica oraz rzeźba autorstwa Michała StaszczakaKrokodyl. Inspiracją dla autora był plakat festiwalowy Marka Komzy, promujący Międzynarodowe Spotkanie Teatru Otwartego i Sztuki Otwartej z 1978 roku.

Fot. 3. Kawiarnia Kalambur - wnętrzeFot. 3. Kawiarnia Kalambur - wnętrze

Witraże

Witraże powstały w 1982 roku, według projektu M. Jakuba zrealizowanego przez A. Szumińskiego. Zgodnie z charakterem obiektu stylizowane są na wzór secesyjny, umieszczone w trzech oknach od strony ulicy. Wykonane dwoma technikami: szkła trawionego ze wzorem roślinnym oraz barwne w oknie środkowym z postacią prawdopodobnie Flory. Do dziś stanowią charakterystyczny element wnętrza.

Fot. 4. Kawiarnia Kalambur - witraż w technice szkła trawionego, foto. J. KobylińskaFot. 4. Kawiarnia Kalambur - witraż w technice szkła trawionego, foto. J. Kobylińska

Fot. 5. Kawiarnia Kalambur - witraż środkowy, fragment, foto. J. KobylińskaFot. 5. Kawiarnia Kalambur - witraż środkowy, fragment, foto. J. Kobylińska

Fot. 6. Kawiarnia Kalambur - witraż środkowy, sygnatura, foto. J. KobylińskaFot. 6. Kawiarnia Kalambur - witraż środkowy, sygnatura, foto. J. Kobylińska

Paulina Chorzewska / Joanna Kobylińska

Źródła:
1. www.michalstaszczak.pl/krokodyl/ [dostęp: 20.07.2016].
2. Ośrodek Teatru Otwartego "Kalambur", red. K. Banachowska, E. Lisowska, B. Litwiniec, Warszawa 1982.
3. Kuźnicza, [hasło w:] Encyklopedia Wrocławia, red. J. Harasimowicz, Wrocław 2010.
4. Kuźnicza, [hasło w:] Wrocław od A do Z, red. Z. Antkowiak, Wrocław 1997.