Wacław Szpakowski "Linie rytmiczne". Wystawa w Muzeum Miejskim

Od 9 czerwca w Muzeum Miejskim we Wrocławiu oglądać można wystawę prac mało jeszcze znanego szerszej publiczności artysty, żyjącego na przełomie XIX i XX wieku, Wacława Szpakowskiego, uznawanego za jednego z pionierów sztuki abstrakcyjnej. Wystawa została zorganizowana przez OKiS z okazji Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016.

Wacław Szpakowski urodził się w Warszawie w 1883 roku. Zaczął tworzyć mając 17 lat, na początku XX wieku. Pierwsze szkice i rysunki można odnaleźć w notesach i pamiętnikach autora, gdzie znajdują się wykonywane odręcznie całe szkicowe kompozycje, które były następnie przenoszone precyzyjnie na duże formaty. Bardzo istotny jest fakt, że już w tych pierwszych pracach autor opierał sięna konkretnych zasadach, które nie uległy później większym przekształceniom.

Fot. 1 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we WrocławiuFot. 1 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we Wrocławiu

Prekursor abstrakcji geometrycznej, minimal artu i op-artu

Linie rytmiczne to pierwsza od 22 lat wystawa monograficzna Szpakowskiego. Twórczość niedoceniona za jego życia, zaczęła zdobywać coraz większą sławę po śmierci artysty dzięki ogromnym staraniom jego córki, malarki Anny Szpakowskiej-Kujawskiej.
Na pewno niezwykle istotnym momentem potwierdzającym innowacyjność dzieł Szpakowskiego była duża wystawa Inventing Abstraction, 1910-1925 przygotowana w 2012 roku przez Museum of Modern Art w Nowym Jorku, prezentująca prace artystów nowo kształtującego się w tamtym czasie nurtu abstrakcyjnego, w tym również Wacława Szpakowskiego.

Fot. 2 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we WrocławiuFot. 2 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we Wrocławiu

Źródła inspiracji w twórczości Szpakowskiego

Linearne kompozycje mają charakter ornamentów. Stanowią syntetyczne, abstrakcyjne formy przyrody. Pomimo że twórczość Szpakowskiego ma punkty styczne z dziełami modernistów, to jednak źródła jego inspiracji są całkowicie różne. Opierają się na trzech elementach: obserwacji przyrody, antycznych ornamentach (takich jak meander) oraz wzorach folkloru ludowego. Stanowią one połączenie analitycznej, logicznej myśli matematycznej, opartej na symetrii oraz rytmie zbliżającym te prace do muzycznych partytur.

Fot. 3 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we WrocławiuFot. 3 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we Wrocławiu

Obrazy czasowe i treść wewnętrzna

Bardzo istotny jest fakt, na który zwracał uwagę również sam autor - spokojna i dogłębna kontemplacja dzieła. Kompozycje Szpakowskiego mają charakter "czasowy", oparty na jednej linii rozpoczynającej się po lewej stronie, kontynuującej swój bieg nieprzerwanie aż do prawego końca kompozycji. Spokojne śledzenie przebiegu linii przez wszystkie załamania i proste pozwalają na poznanie tzw. treści wewnętrznej, która jest niewidocznym czynnikiem, myślowego działania artysty podczas tworzenia dzieła.

Fot. 4 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we WrocławiuFot. 4 "Linie rytmiczne" Wacław Szpakowski - wystawa w Muzeum Miejskim we Wrocławiu

Obraz, muzyka, symetria, rytmika

Na wystawie "Linie rytmiczne" zostały zaprezentowane 54 prace z całego dorobku artysty.
By lepiej zrozumieć twórczość Szpakowskiego i jej związki z muzyką i matematyką, jego pracom towarzyszą cztery kompozycje muzyczne autorstwa Barbary Konopki, oraz instalacja interaktywna Linie algorytmiczne Pawła Janickiego, która pozwala na stworzenie własnych linii rytmicznych. Dzięki umieszczonym na czterech ścianach specjalnie wykonanym, powiększonym replikom prac prześledzić można bieg nieprzerwanej linii artysty i jej treść wewnętrzną.

Serdecznie zapraszamy na wystawę.

Tekst i zdjęcia: Joanna Kobylińska

Artykuły powiązane:

Wacałw Szpakowski - zarys sylwetki, cz. I

Wacław Szpakowski – zarys sylwetki, cz.II