Jubileusz 30-lecia Panoramy Racławickiej we Wrocławiu

Panorama Racławicka na stałe wpisała się w kulturalny pejzaż Wrocławiem i stanowi jeden z najważniejszych punktów na mapie turystycznej miasta.
15 czerwca odbył się jubileusz 30 lecia Panoramy Racławickiej z tego okazji Muzeum Narodowe zaprosiło licznych znamienitych gości. Tegoroczny jubileusz poświęcony był ludziom dzięki, którym możemy oglądać to malowidło wciąż niemal tak samo piękne i „świeże” jak po powstaniu czyli konserwatorom.

Fot. 1 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcia prasowe Muzeum Narodowe Fot. 1 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcia prasowe Muzeum Narodowe
Panorama Racławicka, dzieło przedstawiające Bitwę pod Racławicami z 1794 roku, będącą jednym z wydarzeń rezurekcji kościuszkowskiej.
To wielkie dzieło mające wymiary 120 metrów długości i 14 metrów wysokości, przygotowała grupa malarzy pod kierunkiem Jana Styki i Wojciecha Kossaka w latach 1893-94.
Przed wojną eksponowana była we Lwowie, ale 1944 roku doznała uszkodzenia podczas bombardowań i podjęto decyzję o ewakuacji dzieła. Podzielone na kilkanaście brytów, w 1946 roku trafiło do Wrocławia.

Fot. 2 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcia prasowe Muzeum NarodoweFot. 2 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcia prasowe Muzeum Narodowe
Wrocławska historia Panoramy Racławickiej

Malowidło trafiło do Wrocławia już w 1946 roku ale dużo prac musiało zostać wykonanych i czasu upłynąć nim ponownie zostało zaprezentowane publiczności. W roku 1947 została nawet powołano specjalna Komisja Odnowienia Panoramy Racławickiej, której przewodniczył Eugeniusz Geppert.
Przez wiele lat dzieło czekało zwinięte, dokonywane były przy nim jedynie prace inwentaryzacyjne i zabezpieczające. 1953 panorama została przeniesiona Muzeum Ślaskiego – obecnego Muzeum Narodowego, w którym eksponowany był bryt z Tadeuszem Kościuszko. Dopiero w 1958 roku został rozstrzygnięty konkurs na projekt rotundy, w której miało być prezentowane malowidło, wygrali go Ewa i Marek Dziekońscy.

Pomimo że rotunda została ukończona pod koniec lat 60' malowidło wciąż tułało się po różnych miejscach i magazynach. W latach 1973-80 przechowywane było w Hali Stulecia (wtedy Hala Ludowa), a następnie wywieziona do Warszawy by po 5 miesiącach wrócić z powrotem do Wrocławia.
Nie ma się oczywiście co dziwić, że komunistyczny rząd Polski nie do końca wiedział jak rozwiązać „polityczny” problem tematu dzieła, które przecież pokazywało w pełnej chwale zwycięstwo Polaków nad wojskami rosyjskimi, nawet jeśli miało to miejsce w XVIII wieku.

Fot. 1 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcie Jerzy DudzikFot. 1 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcie Jerzy Dudzik
Panorama Racławicka podbudowała honor naszej ojczyzny i honor Polaków
(Jan Paweł II, odwiedził Panoramę Racławicką w 1997 roku podczas 46 Kongresu Eucharystycznego)

W listopadzie 1981 roku Panorama Racławicka został poddana kompleksowej konserwacji. W tym niezwykłym przedsięwzięciu konserwatorskim, brali udział: Społeczny Komitet Panoramy Racławickiej na czele, którego stał Alfred Jahna, Zespół Realizacyjny kierowany przez Wielebińską oraz Zespół Konserwatorów ze Stanisławem Filipiakiem na czele – zespół się składał z 42 osób. Należy pamiętać, że zniszczenia malowidła było dość duże a czasy bardzo trudne.

Konserwacja Panoramy Racławickiej to jedno z największych osiągnięć polskich konserwatorów końca XX w. - wyjaśnia Romuald Nowak, kierownik Panoramy Racławickiej

Z tej okazji powstała również wyjątkowo publikacja Jadwigi Janowskiej-Kondratowicz Panorama z ukosa. Wspomnienia z czasów konserwacji, w której autorka opisuje nie tylko swoje wspomnienia lecz również problemy jakie towarzyszyły jej i innym konserwatorom pracującym nad malowidłem oraz ich emocje.

Fot. 4 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcia prasowe Muzeum NarodoweFot. 4 Jubileusz Panoramy Racławickiej, zdjęcia prasowe Muzeum Narodowe
Panorama Racławicka to „manifestacja talentu najlepszych malarzy Polskich
(Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Małgorzata Omilanowska w liście z okazji Jubileuszu 30 lecia Panoramy we Wrocławiu)

W poniedziałek 15 czerwca odbyły się niezwykle uroczyste jubileuszu. Przybywających gości witała orkiestra wojskowa, a obecni byli między innymi: Arcybiskup senior archidiecezji Wrocławskiej Henryk Gulbinowicz, Wojewoda Dolnośląski Tomasz Smolarz, Przewodnicząca Sejmiku Dolnośląskiego Barbara Zdrojewska, specjalne delegacje z Racławic oraz organizacji Kościuszkowskiej.
Ten dzień był świętem konserwatorów Panoramy Racławickiej, którzy nie tylko pracowali nad dziełem w latach 81-85 lecz wciąż czuwają nad jego stanem.
By uczcić ich ciężką pracę i poświęcenia w tym dniu został odsłonięty na tyłach malowidła specjalny fragment płótna, na którym zostały umieszczone nazwiska 42 konserwatorów oraz podpisy części z nich (niestety nie wszyscy dożyli do tej uroczystości).
Wręczone zostały również odznaczenia: złoty, srebrny oraz brązowy Medal za Długoletnią Służbę przyznawany przez Prezydenta Rzeczypospolitej, oraz złotą i srebrną Odznakę Honorową Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego.

Panorama Racławicka wciąż i nieustannie cieszy się wielkim zainteresowaniem, nie tylko Polaków lecz turystów z całego świata. Odwiedzana jest przez 300 000 gości rocznie. W tej chwili, już od jakiegoś czasu, trwają bardzo trudne technicznie prace remontowe nad samym budynkiem rotundy, w której prezentowane jest malowidło a są plany na 2017 rok, chwilowego zamknięcia obiektu by wykonać remont dachu.

Mamy nadzieję, że ten wspaniałe malowidło wciąż będzie dumą i chlubą Wrocławia.
A wszystkich zainteresowanych odwiedzinami informujemy, że 30 czerwca z okazji 30 lecia Panoramy wszystkie osoby, które w tym roku kończą 30 lat (urodzone w 85 roku) będą mogły wejść za przysłowiowa złotówkę, wymagana jest jedynie wcześniejsza informacja telefoniczna.

Joanna Kobylińska